10 Quy tắc đàm phán lời mời làm việc (Job Offer)

Bài viết này là bản dịch. Bài gốc: Ten Rules for Negotiating a Job Offer - haseeb qureshi, Ảnh bìa bởi Hunters Race trên Unsplash

Lời mở đầu

Khi câu chuyện tôi gia nhập Airbnb lan truyền trên mạng, tôi rất ngạc nhiên khi thấy mọi người bị cuốn hút bởi kỹ năng đàm phán của tôi. Truyền thông miêu tả tôi như một chuyên gia đàm phán nào đó - cựu vận động viên poker dùng mánh khóe lừa các công ty công nghệ lớn để có được những lời mời béo bở.

Điều này thật ngớ ngẩn. Và trong số những điểm ngớ ngẩn đó, tôi nghĩ điều ngớ ngẩn nhất là: Kỹ năng đàm phán của tôi thực sự chẳng có gì đặc biệt. Có rất nhiều người tìm việc đàm phán giỏi hơn tôi, chưa kể đến những nhà tuyển dụng chuyên nghiệp hay các chuyên gia đàm phán.

Lý do đơn giản là vì hầu hết mọi người hoàn toàn không đàm phán, hoặc chỉ làm cho có lệ để cảm thấy mình đã đàm phán.

Tệ hơn nữa, những lời khuyên về đàm phán lời mời làm việc hiện có đều vô dụng. Hầu hết nội dung là những lời rao giảng mơ hồ và dài dòng như “nhớ phải đàm phán nhé” và “đừng nói ra con số lương trước”.

Ngoài hai điều này ra, việc xử lý quá trình đàm phán sau đó như thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào bạn.

Tôi tự nghĩ: “Tại sao có quá ít lời khuyên thực tế về đàm phán lời mời làm việc như vậy?” Tôi thực sự nghi ngờ rằng sâu thẳm trong lòng, nhiều người cảm thấy việc đàm phán lời mời làm việc là một điều kỳ quặc. Có người làm được, có người không, và không có cách nào tốt để phân tách toàn bộ quá trình và kỹ thuật đàm phán để người khác có thể học hỏi.

Tôi xin nói rằng đó là điều vô lý. Đàm phán là một kỹ năng có thể học được. Tôi không tin đó là kỹ thuật khó hiểu hay bất khả thi, vì vậy tôi sẽ cố gắng giải thích để mọi người đều biết cách đàm phán lời mời làm việc.

Có 3 lưu ý ở đây

Tôi không phải là chuyên gia đàm phán. Có những người thực sự là bậc thầy đàm phán. Nếu lời khuyên của tôi mâu thuẫn với họ, hãy cho rằng tôi sai.
Đàm phán gắn liền sâu sắc với động lực xã hội và quyền lực, nên rất khó để khái quát hóa hoàn toàn. Lời khuyên phù hợp cho một người đàn ông châu Á đàm phán ở Thung lũng Silicon có thể không phù hợp cho một phụ nữ da màu đàm phán ở Birmingham. Chủng tộc, giới tính, động lực chính trị, v.v., đều ảnh hưởng đến kết quả trên bàn đàm phán. Nhưng đồng thời, tôi cũng muốn cảnh báo mọi người đừng quá chú trọng vào việc liệu những yếu tố này có thực sự ảnh hưởng đến cuộc đàm phán của bạn hay không. Vì nỗi sợ bị phân biệt đối xử khiến bạn sợ đàm phán cũng tồi tệ như việc phân biệt đối xử với người khác, và nó có hại cho toàn bộ quá trình. Hãy giữ tư duy tích cực về đàm phán.
Tôi thừa nhận rằng toàn bộ quá trình đàm phán khá là ngớ ngẩn. Nó mang lại nhiều lợi thế cho những người giỏi đàm phán bẩm sinh. Nhưng đây là cách hệ thống kinh tế thực tế vận hành. Giống như hầu hết các vấn đề hành động tập thể, chúng ta có thể không loại bỏ được nó trong thời gian ngắn. Nếu đã vậy, chúng ta phải thích nghi với môi trường và nâng cao kỹ năng đàm phán của mình.

Vì vậy, đây là hướng dẫn đàm phán của tôi. Tôi sẽ chia thành hai phần. Phần đầu tiên là khái niệm hóa toàn bộ quá trình đàm phán, giúp bạn hiểu cách bắt đầu quá trình và chuẩn bị tốt nhất để đàm phán thành công. Phần thứ hai là lời khuyên về quá trình đàm phán qua lại và làm thế nào để đạt được các điều khoản mong muốn.

Hãy bắt đầu nào!

“Tìm việc” nghĩa là gì?

Trong văn hóa của chúng ta, việc gia nhập thị trường lao động được gọi là “cố gắng tìm việc”, cái tên nghe thật khó chịu. Về mặt ngầm định, “tìm việc” ám chỉ rằng “công việc” là một nguồn tài nguyên có sẵn trên thế giới, và bạn đang cố gắng để có được một phần trong số tài nguyên đó. Đây là một khái niệm hoàn toàn lạc hậu. Thực tế bạn đang bán sức lao động của mình, và các công ty trên thị trường đang đấu thầu sức lao động của bạn.

Thuê dụng chỉ là việc đạt được một thỏa thuận có đi có lại trên thị trường lao động.

Thị trường việc làm cũng giống như các thị trường khác. Thị trường lao động chỉ hoạt động tốt khi có sự cạnh tranh. Đó là cách duy nhất để đảm bảo định giá công bằng và hợp lý. Hãy tưởng tượng bạn là một nông dân bán dưa hấu. Bạn có bán những quả dưa hấu vất vả trồng được cho người mua đầu tiên đồng ý mua không? Chẳng lẽ bạn không khảo sát toàn bộ thị trường người mua xem dưa hấu của bạn có thể bán được giá cao nhất là bao nhiêu (hoặc ai là đối tác kinh doanh tốt nhất), rồi mới đưa ra quyết định tối ưu nhất là bán cho ai sao?

Nhưng khi mọi người thảo luận về thị trường lao động, họ chỉ nghĩ đơn giản là “Ồ, có một công ty định cho tôi việc làm, tôi được giải thoát rồi”. Cứ như thể có việc làm là một đặc ân, và công ty là người bảo hộ ban cho quyền lợi này.

Đừng để bản thân có tư duy đó.

Có được việc làm chỉ là một giao dịchkinh doanh. Đó là giao dịch giữa bạn và công ty để trao đổi sức lao động lấy tiền (và những thứ khác hoặc giá trị mà bạn coi trọng).

Khái niệm này nghe có vẻ trừu tượng, nhưng bạn nhất định phải sử dụng khái niệm và quan điểm này để tiếp cận toàn bộ quá trình đàm phán lời mời với công ty.

Vai trò của đàm phán

Trong quá trình cố gắng đạt được thỏa thuận, đàm phán là một phần rất bình thường. Nó cũng là tín hiệu cho công ty thấy năng lực và sự nghiêm túc của bạn. Các công ty thường tôn trọng những ứng viên biết đàm phán, và sẽ đàm phán với những ứng viên hấp dẫn nhất đối với họ (nếu họ không làm vậy, có thể là do họ có quá nhiều lựa chọn).

Rủi ro thường gặp: Dù bạn nghĩ mình giỏi hay kém đến mức nào, bạn nhất định phải đàm phán. Đàm phán không bao giờ làm hỏng mối quan hệ.

Trong suốt thời gian tôi làm giảng viên tại App Academy, trong hàng trăm cuộc đàm phán lương, chỉ có 1-2 trường hợp lời mời bị hủy bỏ trong quá trình đàm phán. Nhưng chuyện đó thường không xảy ra. Nếu có, thường là do công ty nghĩ ứng viên là một kẻ ngốc vô lý, hoặc công ty sắp phá sản nên cần một cái cớ để hủy lời mời.

Bạn có thể nghĩ: “Chà, tôi không muốn đặt kỳ vọng quá cao, và lời mời này đã quá tuyệt rồi, nên tôi phải nhận lời thôi.”

Không, hãy đi đàm phán đi.

“Nhưng công ty này nhỏ, và…”

Không, im đi và đi đàm phán ngay.

Tôi sẽ giải thích trong phần tiếp theo tại sao những phản đối này lại vô lý, và là sự hiểu lầm cơ bản về động lực tuyển dụng. Nhưng hiện tại, hãy tin tôi, dù có chuyện gì xảy ra, bạn nhất định phải đàm phán.

10 Quy tắc đàm phán

Tôi đã tóm tắt việc đàm phán thành 10 quy tắc, theo thứ tự xuất hiện:

Ghi chép mọi thứ
Luôn mở cửa đàm phán
Thông tin là sức mạnh
Luôn giữ thái độ tích cực
Đừng là người ra quyết định
Có phương án thay thế
Đưa ra lý do cho mọi thứ
Động lực không chỉ là tiền
Hiểu điều công ty coi trọng
Chơi để thắng

Tôi sẽ đề cập đến một số quy tắc trong bài viết này, và phần còn lại trong bài viết khác. Tôi sẽ giải thích bối cảnh của từng quy tắc.

Vậy chúng ta hãy bắt đầu từ đầu, và cùng tôi đi qua toàn bộ quá trình đàm phán. Hầu hết mọi người chỉ bắt đầu đàm phán sau khi nhận được lời mời.

Cuộc đối thoại đàm phán

Bạn vừa nhận được cuộc gọi từ công ty: “Kết quả phỏng vấn của bạn rất tốt. Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, họ thực sự thích bạn. Họ muốn đưa ra lời mời cho bạn. Chúc mừng!”

Đừng quá phấn khích. Cuộc vui giờ mới bắt đầu.

Cảm ơn nhà tuyển dụng (Recruiter) của bạn. Hãy tỏ ra hào hứng, nhưng điều này chắc không quá khó. Trước khi đi vào chi tiết, hãy thử yêu cầu phản hồi cụ thể về kết quả phỏng vấn của bạn. Nếu họ đưa ra phản hồi, điều đó sẽ giúp bạn đánh giá mức độ họ muốn bạn gia nhập nhóm đến nhường nào, và cho bạn biết cần cải thiện điều gì trong các cuộc phỏng vấn khác tiếp theo.

Bây giờ là lúc xem xét lời mời.

Quy tắc đàm phán 1: Ghi chép mọi thứ

Cuối cùng, họ sẽ cung cấp thông tin về lời mời. Ghi lại tất cả. Dù sau này họ có gửi văn bản lời mời cho bạn hay không, hãy ghi lại mọi thứ họ nói. Ngay cả những nội dung không liên quan đến tiền bạc nhưng liên quan đến công việc, hãy ghi lại tất cả! Nếu họ nói “chúng tôi đang cố gắng chuyển Frontend sang Angular”, hãy ghi lại! Nếu họ nói có 20 nhân viên, hãy ghi lại! Bạn cần càng nhiều thông tin càng tốt. Nếu không ghi lại, bạn sẽ quên các chi tiết của lời mời, và những chi tiết này là thông tin quan trọng để quyết định cuối cùng xem có chấp nhận lời mời này hay không.

Công ty cũng có thể cho bạn biết về gói cổ phiếu. Chúng ta sẽ xem xét kỹ hơn về cổ phiếu trong phần hai, nhưng bạn phải ghi lại mọi thứ.

Quy tắc từ giờ trở đi là mọi nội dung quan trọng được thảo luận đều phải có ghi chép bằng văn bản dưới một hình thức nào đó. Thông thường công ty sẽ không gửi lời mời chính thức cho đến khi thỏa thuận hoàn tất, vì vậy trách nhiệm của bạn là xác nhận tất cả các chi tiết quan trọng trong email theo dõi.

Bỏ qua nhiều nội dung thảo luận sau đó, hãy nhớ ghi chép lại mọi thứ. À, có một câu chuyện cười, đến lúc cười rồi. Bây giờ nhà tuyển dụng đã nói xong, và bạn giả vờ như đã hỏi hết các câu hỏi.

Nhà tuyển dụng bây giờ sẽ nói: “Vậy bạn nghĩ sao về lời mời này?”

Câu này nghe có vẻ vô hại, nhưng câu trả lời của bạn rất quan trọng. Nhiều điều bạn nói có thể làm bạn mất lợi thế. Đây là điểm quyết định đầu tiên của bạn.

Điểm quyết định là khoảnh khắc quan trọng trong đàm phán mà đối phương muốn ép bạn đưa ra quyết định. Nếu họ thành công trong việc trói buộc bạn vào một lập trường cụ thể, họ sẽ đóng cánh cửa đàm phán thêm.

Tất nhiên, “Bạn nghĩ sao?” là một sự khiêu khích tinh vi, nhưng là điểm khởi đầu nhằm khiến bạn đưa ra cam kết sớm. Tình huống này dẫn đến “Quy tắc đàm phán 2: Luôn mở cửa đàm phán”.

Quy tắc đàm phán 2: Luôn mở cửa đàm phán

Cho đến khi bạn hoàn toàn sẵn sàng đưa ra quyết định cuối cùng sáng suốt và được cân nhắc kỹ lưỡng, tuyệt đối không bao giờ từ bỏ quyền đàm phán của mình.

Điều này có nghĩa là nhiệm vụ của bạn là vượt qua càng nhiều điểm quyết định càng tốt mà không từ bỏ quyền tiếp tục đàm phán. Trong nhiều trường hợp, đối phương sẽ cố gắng dụ dỗ hoặc lừa bạn đưa ra quyết định, hoặc liên kết bạn với một quyết định mà bạn chưa cam kết. Trước khi bạn thực sự sẵn sàng đưa ra quyết định cuối cùng, miệng của bạn phải uyển chuyển như nhu thuật, lơ lửng trên chiến trường mà không đưa ra bất kỳ cam kết nào.

Bảo vệ thông tin

Bây giờ là sự im lặng khó chịu, và câu hỏi “Bạn nghĩ sao?” của họ đang lơ lửng trong không khí.

Nếu bạn nói “Vâng, nghe tuyệt quá, khi nào tôi bắt đầu?”. Bạn đã ám chỉ rằng bạn chấp nhận lời mời này và đóng hoàn toàn cánh cửa đàm phán. Đây là điều nhà tuyển dụng thích nghe nhất, vì vậy bạn không được nói như vậy.

Điều thứ hai họ thích nghe là “Bạn có thể trả 90k thay vì 85k không?”. Điều này cũng đóng cánh cửa đàm phán, nhưng vì lý do khác và tinh vi hơn. Đây cũng chính là lý do số một khiến hầu hết mọi người không biết đàm phán.

Quy tắc đàm phán 3: Thông tin là sức mạnh

Để bảo vệ sức mạnh của bạn trong đàm phán, bạn phải bảo vệ thông tin càng nhiều càng tốt.

Công ty không cho bạn biết họ thực sự nghĩ gì, không cho bạn biết biên độ lời mời của họ là bao nhiêu, và không cho bạn biết họ đã trả bao nhiêu cho các ứng viên trước đó được đánh giá có kinh nghiệm tương tự. Họ cố tình làm cho việc đàm phán lời mời trở nên mơ hồ, nhưng họ muốn chi tiết lời mời của bạn phải rõ ràng.

Các công ty muốn trở thành người đấu thầu bí mật trong thị trường lao động. Không giống như các công ty đấu thầu khác, họ muốn biết rõ mức giá thầu của tất cả các nhà thầu khác cao bao nhiêu, sau đó họ sẽ tự nhiên sử dụng thông tin này một cách công khai để đưa ra mức giá cao hơn người trả giá cao thứ hai đúng 1 xu.

Vâng, đừng để chuyện đó xảy ra, kệ họ đi.

Đây là một cuộc đấu giá im lặng. Để giữ sự im lặng, bạn phải bảo vệ thông tin của chính mình.

Trong hầu hết các trường hợp, vì nhà tuyển dụng thực sự không biết bạn đang nghĩ gì, đây là lý do duy nhất khiến bạn có quyền đàm phán.

Họ có thể không biết lời mời khác của bạn tốt đến mức nào, bạn kiếm được bao nhiêu ở công việc trước, bạn cân nhắc giữa lương và cổ phần như thế nào, hay thậm chí bạn là người ra quyết định lý trí đến mức nào. Điều quan trọng nhất là bạn muốn họ không chắc chắn cần những gì để ký hợp đồng với bạn.

Khi bạn nói “Bạn có thể trả 90k thay vì 85k không?”, bạn đã nói cho họ biết điều kiện nào bạn cần để ký hợp đồng. Toàn bộ quyền đàm phán bị thu hồi, cuộc đấu giá bí mật bắt đầu, và họ sẽ trả giá 90K (hoặc nhiều khả năng là 87K) vì họ biết làm vậy hầu như không có rủi ro, vì bạn có khả năng sẽ chấp nhận nó.

Nhưng nếu bạn là kiểu người không xem xét lời mời dưới 110K thì sao? Hoặc kiểu người không xem xét dưới 120K? Nếu vậy, bạn sẽ không yêu cầu 90K. Nếu họ đưa ra lời mời như vậy để đàm phán với bạn, bạn sẽ bảo họ đừng lãng phí thời gian của bạn.

Bằng cách giữ im lặng, họ thực sự không biết bạn là kiểu người nào. Trong mắt họ, bạn có thể là bất kỳ ai trong ba người này.

Hệ quả của quy tắc này là bạn không nên tiết lộ cho công ty biết hiện tại bạn đang kiếm được bao nhiêu. Có thể có một số trường hợp ngoại lệ nếu bạn cần tiết lộ một chút về những gì bạn đang cân nhắc, nhưng theo nguyên tắc này, bạn nên nói một cách tự nhiên rằng bạn đang xem xét tổng giá trị gói lời mời (bao gồm thưởng, quyền chọn mua cổ phiếu, cơ hội thăng tiến, v.v.), và luôn đề cập đến những thứ như “X, Y, Z… v.v.” nằm trong phạm vi cân nhắc của bạn, và tôi sẽ xem xét nghiêm túc xem vai trò trong bước tiếp theo của sự nghiệp có cho phép phát triển và nâng cao hơn hay không.

Công ty có thể hỏi về mức lương hiện tại của bạn ở nhiều giai đoạn khác nhau của quy trình. Có thể là trước khi phỏng vấn, hoặc sau khi họ quyết định đưa ra lời mời. Nhưng hãy lưu ý điều này và bảo vệ thông tin của bạn.

Vì vậy, liên quan đến lời mời này, đừng yêu cầu thêm “tiền”, “cổ phiếu” hay những thứ tương tự. Đừng bình luận về bất kỳ chi tiết nào của lời mời cho đến khi họ giải thích rõ ràng toàn bộ chi tiết lời mời.

Đừng cung cấp thông tin, hãy giữ quyền đàm phán của bạn.

Thay vào đó, bạn có thể nói:

Vâng, [Tên công ty] nghe có vẻ rất tuyệt! Tôi cũng cảm thấy mình rất phù hợp với công ty, và rất vui vì các bạn đã đồng ý đưa ra lời mời. Hiện tại tôi cũng đang thảo luận chi tiết lời mời với các công ty khác. Cho đến khi thảo luận xong tất cả chi tiết và có đủ thông tin để đưa ra quyết định, tôi chưa có nhiều điều để bình luận về lời mời của các bạn, nhưng tôi tin rằng chúng ta có thể tìm ra gói lời mời mà cả hai đều hài lòng, vì tôi thực sự muốn trở thành một phần của đội ngũ.

Bạn phải suy nghĩ như người nông dân bán dưa hấu. Lời mời này chỉ là người khách đầu tiên dừng lại trước cửa hàng dưa hấu của bạn, liếc nhìn nông sản bạn thu hoạch vất vả rồi nói: “Tôi sẽ mua đống nông sản này với giá 2 đô la”, chỉ là một thương lái mà thôi.

Tuyệt! Thị trường rất lớn. Bạn phải kiên nhẫn để bán nông sản mình vất vả thu hoạch. Dù sao thì bạn cũng là nông dân bán dưa hấu. Bạn chỉ cần mỉm cười và nói với họ rằng bạn sẽ ghi nhớ lời mời của họ. :)

Điều này rất quan trọng: Luôn giữ thái độ tích cực rõ ràng.

Quy tắc đàm phán 4: Luôn giữ thái độ tích cực

Tầm quan trọng của sự tích cực

Giữ tư duy tích cực là quy tắc thứ tư của đàm phán. Dù lời mời có tệ đến mức nào, việc giữ thái độ tích cực và hào hứng với công ty là rất quan trọng. Vì sự hào hứng của bạn là một trong những tài sản quý giá nhất trong đàm phán.

Công ty đưa ra lời mời cho bạn vì họ nghĩ rằng nếu trả tiền cho bạn, bạn sẽ làm việc chăm chỉ cho họ. Nhưng nếu bạn mất lửa với công ty trong quá trình phỏng vấn, họ sẽ mất tự tin khi có được bạn và không chắc bạn sẽ ở lại đó bao lâu. Tình huống này làm giảm sự hấp dẫn khi đầu tư vào bạn. Hãy nhớ rằng, bạn là sản phẩm! Nếu bạn trở nên kém hào hứng, giá trị sản phẩm bạn bán sẽ thực sự giảm đi.

Hãy tưởng tượng bạn đang đàm phán với ai đó để mua dưa hấu của bạn, nhưng cuộc đàm phán kéo dài quá lâu đến mức khi đạt được thỏa thuận, dưa hấu của bạn đã bị hỏng.

Các công ty rất sợ điều này. Họ không muốn ứng viên thể hiện kém trong quá trình đàm phán. Do đó, họ thuê những nhà tuyển dụng chuyên nghiệp để quản lý toàn bộ quá trình tuyển dụng đàm phán và đảm bảo duy trì mối quan hệ thân thiện với ứng viên. Bạn và nhà tuyển dụng có cùng mục tiêu lợi ích trong việc tuyển dụng. Nếu công ty cảm thấy bạn thay đổi, họ sẽ đột nhiên ngần ngại chi trả cho lời mời của bạn.

Vì vậy, bất kể điều gì xảy ra trong quá trình đàm phán, hãy tạo ấn tượng này với công ty:

Bạn vẫn thích công ty đó.
Bạn vẫn hào hứng được làm việc ở đó ngay cả khi con số, tiền bạc hay lịch trình không phù hợp.

Nói chung, tín hiệu thuyết phục nhất đối với các công ty là liên tục nhắc lại rằng bạn yêu sứ mệnh mà công việc mang lại, yêu đội ngũ hoặc vấn đề họ đang giải quyết, và thực sự muốn thấy các vấn đề được giải quyết.

Đừng là người ra quyết định

Bây giờ bạn có thể nói:

Tôi sẽ xem lại một số chi tiết của lời mời và thảo luận với gia đình / bạn bè / người quan trọng. Nếu có thắc mắc gì, tôi sẽ liên hệ lại. Cảm ơn rất nhiều vì đã chia sẻ tin tốt này với tôi. Hãy giữ liên lạc nhé!

Do đó, không chỉ kết thúc cuộc trò chuyện mà bạn còn nắm quyền chủ động trong toàn bộ giao tiếp đàm phán. Đây là một nước đi quan trọng. Bạn đang cố gắng lôi kéo những người ra quyết định khác vào (gia đình / bạn bè / người quan trọng).

Quy tắc đàm phán 5: Đừng là người ra quyết định

Ngay cả khi bạn không đặc biệt quan tâm đến suy nghĩ của bạn bè/gia đình/chồng/mẹ, chừng nào bạn còn nhắc đến họ, bạn không còn là người duy nhất mà nhà tuyển dụng cần chinh phục. Việc họ cố gắng bắt nạt hoặc đe dọa bạn cũng vô nghĩa. Người ra quyết định thực sự nằm ngoài tầm kiểm soát của họ.

Đây là kỹ thuật cổ điển của bộ phận hỗ trợ khách hàng và cứu hộ. Không phải lỗi của người nghe điện thoại. Họ chỉ là những người đáng thương đang làm công việc của mình. Đó không phải là quyết định của họ. Điều này giúp giảm căng thẳng và giúp họ kiểm soát tình hình tốt hơn.

Nếu họ không phải là người ra quyết định cuối cùng, sẽ rất khó để gây áp lực lên họ, vì vậy hãy tận dụng tốt điều này.

Được rồi! Chúng ta có lời mời đầu tiên. Gửi email theo dõi sau khi cuộc thảo luận kết thúc. Xác nhận tất cả các chi tiết bạn đã thảo luận với nhà tuyển dụng qua email để có hồ sơ bằng văn bản. Cuối thư chỉ cần nói: “Tôi chỉ muốn đảm bảo rằng tất cả các chi tiết của tôi đều chính xác.”

Bước tiếp theo là sử dụng nó để nhận các lời mời khác và tìm kiếm thỏa thuận tốt nhất mà chúng ta có thể tìm thấy trên thị trường việc làm.

Nhận các lời mời khác

Hóa ra lời mời đầu tiên của bạn đến từ đâu, hay thậm chí họ đề nghị bao nhiêu cũng không quan trọng. Miễn là có lời mời trong tay, toàn bộ động cơ đàm phán sẽ bắt đầu hoạt động.

Nếu bạn đang thảo luận chi tiết hợp tác với các công ty khác (nếu làm đúng, bạn nên làm như vậy), bạn nên chủ động liên hệ và cho họ biết bạn vừa nhận được lời mời. Hãy cố gắng tạo áp lực cho họ. Dù bạn có biết ngày hết hạn cuối cùng của lời mời hay không, mọi lời mời đều sẽ hết hạn vào một lúc nào đó, vì vậy hãy tận dụng tối đa điều này.

Xin chào Anh / Chị, tôi muốn cập nhật tình hình hiện tại cho anh/chị. Tôi vừa nhận được lời mời từ [Tên công ty], điều này rất hấp dẫn đối với tôi. Tôi vẫn thực sự hào hứng với cơ hội gia nhập công ty của anh/chị, nhưng thời gian của tôi đang bị thu hẹp. Có điều gì chúng ta có thể làm để đẩy nhanh quá trình thảo luận lời mời với công ty anh/chị không?

Bạn có nên nêu cụ thể tên công ty đã đưa ra lời mời không? Tùy thuộc vào tình huống. Nếu là công ty nổi tiếng hoặc đối thủ cạnh tranh, nhất định phải nêu tên. Nếu là công ty vô danh hoặc không hấp dẫn, bạn chỉ nên nói là đã nhận được lời mời. Nếu lời mời này sắp hết hạn, bạn cũng nên đề cập đến điều đó.

Dù bằng cách nào, hãy gửi thư như vậy đến tất cả các công ty mà bạn đang đàm phán lời mời. Dù bạn nghĩ việc ứng tuyển của mình tuyệt vọng hay vô nghĩa đến đâu, bạn cũng muốn gửi tín hiệu này đến tất cả những người đang cân nhắc đưa ra lời mời cho bạn trên thị trường.

Thứ hai, nếu bạn có công ty khác muốn ứng tuyển (dù là qua giới thiệu nội bộ hay tự ứng tuyển), thậm chí là công ty bạn đã ứng tuyển nhưng chưa nhận được phản hồi, tôi cũng sẽ gửi thư tương tự.

Tại sao lại làm vậy? Điều này có vẻ thô tục, phiền nhiễu hoặc thậm chí là tuyệt vọng không?

Không phải bất cứ điều gì ở trên. Đây là phương pháp lâu đời nhất trong lịch sử để kích thích thị trường bằng cách cho thấy nguồn cung hạn chế và tạo áp lực. Cầu sinh cầu. Không phải tất cả các công ty đều phản ứng với điều này, nhưng nhiều công ty sẽ phản ứng.

Liệu các công ty phản ứng với điều này có phải là ngu ngốc không?

Tại sao công ty quan tâm đến lời mời khác

Khi tôi viết câu chuyện tìm việc của mình, tôi đã đề cập đến việc lời mời làm việc từ Google đã khiến các công ty quay lại và tăng tốc các kênh liên lạc với tôi như thế nào. Nhiều người bình luận than thở về sự thất thường của các công ty này. Nếu Uber hay Twitch không thèm nhìn tôi cho đến khi Google nói chuyện với tôi, điều đó nói lên gì về quy trình tuyển dụng của họ? Nếu có, họ đang đánh giá điều gì một cách hợp lý?

Tôi nghĩ phản ứng bình luận kiểu này hoàn toàn lạc hậu. Hành vi của các công ty công nghệ ở đây thực sự rất hợp lý. Bạn cần hiểu và biết điều đó.

Trước tiên, bạn phải hiểu mục tiêu của công ty là gì? Mục tiêu của công ty là thuê một người có thể làm việc hiệu quả và tạo ra nhiều giá trị hơn chi phí. Làm thế nào để biết ai sẽ làm được điều đó? Chà, thực ra không thuê họ thì không thể biết chắc chắn, nhưng có một số tín hiệu đại diện cho bạn. Nền tảng là tín hiệu mạnh nhất. Nếu họ đã làm việc đó ở công ty khác, họ cũng có thể làm việc đó ở công ty của bạn. Nếu một người đáng tin cậy trong tổ chức có thể bảo lãnh cho họ, đó cũng thường là một tín hiệu mạnh mẽ.

Nhưng hóa ra hầu hết mọi thứ khác đều là tín hiệu yếu. Yếu vì chúng không đáng tin cậy lắm. Hãy nghĩ xem. Phỏng vấn là một việc dài dòng, đổ mồ hôi và khó chịu, và chỉ giống công việc thực tế ở vẻ bề ngoài. Chúng kỳ quặc, và không thể cho bạn biết liệu một người có làm tốt công việc của họ hay không, và không có cách nào giải quyết vấn đề này. Có những tín hiệu mạnh hơn, chẳng hạn như thuê ai đó làm hợp đồng một hoặc hai tuần, nhưng những ứng viên xuất sắc sẽ không xem xét hợp đồng như vậy. Vì vậy, toàn bộ ứng viên thực sự buộc công ty phải gánh chịu gần như mọi rủi ro tuyển dụng.

Sự thật là, biết ai đó đã vượt qua cuộc phỏng vấn không cho biết liệu họ có trở thành một nhân viên tốt hay không. Giống như không biết gì về điểm SAT của học sinh và không có nhiều thông tin hỗ trợ.

Không ai giải quyết được vấn đề tuyển dụng này. Google không làm được, và những người khác cũng không.

Đây là lý do hợp lý tại sao công ty quan tâm xem bạn có nhận được lời mời khác hay không. Họ quan tâm đến lời mời của bạn vì mọi công ty đều biết quy trình tuyển dụng của mình rất tệ, và hầu hết quy trình tuyển dụng của các công ty khác cũng tệ. Nhưng ứng viên có nhiều lời mời nghĩa là họ có nhiều tín hiệu yếu ủng hộ họ. Khi kết hợp lại, các tín hiệu yếu này sẽ hội tụ thành một tín hiệu mạnh hơn nhiều so với bất kỳ cuộc phỏng vấn nào. Giống như biết một học sinh có điểm SAT và GPA cao và nhận được nhiều học bổng khác nhau. Tất nhiên họ vẫn có thể là kẻ ngốc, nhưng khả năng là kẻ ngốc sẽ thấp hơn.

Điều này không có nghĩa là phản ứng của doanh nghiệp đối với các tín hiệu này sẽ tăng theo tỷ lệ, hoặc họ không đánh giá quá cao bằng cấp và thương hiệu. Họ có làm vậy, nhưng việc quan tâm xem bạn có lời mời khác hay không và đánh giá bạn dựa trên đó là hoàn toàn hợp lý.

Nghĩa là, việc thông báo cho công ty khác biết bạn đã nhận được lời mời sẽ cung cấp cho họ thêm tín hiệu, cho họ biết bạn là một ứng viên có giá trị và hấp dẫn, và hiểu tại sao điều này lại thay đổi suy nghĩ của họ về việc có phỏng vấn bạn hay không.

Khi tiếp tục phỏng vấn, đừng quên luyện tập kỹ năng phỏng vấn của bạn liên tục. Yếu tố quyết định quan trọng nhất của lời mời cuối cùng sẽ là số lượng và sức mạnh của các lời mời mà bạn nhận được.

Một số lời khuyên về thời điểm

Bạn cần có chiến lược về thời gian của các lời mời. Nói chung, bạn nên cố gắng bắt đầu phỏng vấn tại các công ty lớn sớm hơn. Quy trình của họ chậm hơn và thời gian đàm phán lời mời dài hơn (có nghĩa là họ cho bạn nhiều thời gian hơn để quyết định). Ngược lại, các công ty khởi nghiệp thì ngược lại.

Mục tiêu của bạn là làm cho càng nhiều lời mời chồng chéo lên nhau càng tốt. Điều này sẽ tối đa hóa đòn bẩy đàm phán của bạn.

Khi bạn nhận được lời mời, thông thường điều đầu tiên bạn nên yêu cầu là thêm thời gian để quyết định. Đặc biệt là ở lời mời đầu tiên, thời gian thêm để xem xét lời mời là thứ giá trị nhất mà bạn có thể yêu cầu cho đến nay. Đã đến lúc bắt đầu với các công ty khác và cuối cùng nhận được lời mời tốt nhất, vì vậy hãy chuẩn bị sẵn sàng để câu giờ.

Cách xử lý lời mời phát nổ (Exploding Offers)

Ôi trời, lời mời phát nổ là lời mời sẽ hết hạn trong vòng 24-72 giờ. Bạn sẽ không thấy nhiều lời mời phát nổ ở các công ty lớn, nhưng nó ngày càng phổ biến hơn ở các công ty khởi nghiệp và công ty quy mô vừa.

Lời mời phát nổ rất tệ, và tôi cũng ghét cách làm này như hầu hết mọi người. Nhưng tôi hiểu rằng lời mời phát nổ là vũ khí tự nhiên của nhà tuyển dụng đối với thị trường lao động lành nghề mạnh. Các công ty biết chính xác họ đang làm gì với lời mời phát nổ. Họ đang lợi dụng nỗi sợ hãi và hạn chế khả năng thương lượng của bạn.

Theo một nghĩa nào đó, nếucác công ty khởi nghiệp khó thu hút và giữ chân nhân tài, thì không có gì ngạc nhiên khi họ sử dụng cách này. Điều tôi không thích là sự không trung thực của họ. Nhà tuyển dụng thường nói: “Nếu bạn cần nhiều thời gian hơn thế này, nghĩa là bạn không phải là kiểu người mà chúng tôi đang tìm kiếm.”

Không cần phải cảm thấy tội lỗi vì những chuyện nhảm nhí này. Họ làm vậy chỉ để tăng cơ hội chốt đàm phán với ứng viên. Việc cần nhiều hơn 3 ngày để đưa ra quyết định cuộc đời không có gì khác ngoài việc là một người thấu đáo.

Vậy, nếu bạn nhận được lời mời phát nổ thì phải làm sao?

Lời mời phát nổ là lời nguyền đối với khả năng điều hướng thị trường lao động hiệu quả của bạn. Vì vậy, chỉ có một việc phải làm. Trừ khi thời hạn lời mời được gia hạn, hãy coi như lời mời này không tồn tại.

Nói rõ hơn, nếu lời mời hết hạn và phát nổ, lời mời đó trở nên vô dụng đối với bạn.

Ví dụ đoạn hội thoại:

Tôi có một lo ngại. Anh/chị nói rằng lời mời này sẽ hết hạn trong vòng 48 giờ. Xin lỗi, nhưng điều này hoàn toàn không hiệu quả với tôi. Tôi không thể đưa ra quyết định về lời mời này trong vòng 48 giờ. Hiện tại tôi đang hoàn tất quy trình phỏng vấn tại một vài công ty khác, có thể mất thêm khoảng một tuần. Vì vậy tôi cần thêm thời gian để đưa ra quyết định sáng suốt.

Nếu họ phản bác rằng đây là điều tốt nhất họ có thể làm, hãy trả lời lịch sự:

Thật đáng tiếc. Tôi thích [Tên công ty] và rất hào hứng với cơ hội gia nhập đội ngũ, nhưng như tôi đã nói, tôi không thể xem xét lời mời này. Thời gian cân nhắc 48 giờ là quá bất hợp lý. Công ty tiếp theo tôi gia nhập là một quyết định lớn trong đời, và tôi rất coi trọng cam kết của mình. Tôi cũng cần tham khảo ý kiến của người ra quyết định bên ngoài. Trong thời gian ngắn như vậy, tôi không thể đưa ra quyết định thỏa đáng.

Tại thời điểm này, gần như mọi công ty sẽ nhượng bộ. Nếu họ kiên quyết, đừng ngại từ bỏ lời mời này. (Họ có thể sẽ không để điều này xảy ra, và sẽ chạy theo giữ bạn lại khi bạn bước ra khỏi cửa. Nhưng nếu họ không làm vậy, nói thẳng ra là mặc kệ họ.)

Trong quá trình tìm việc, tôi đã nhận được vài lời mời phát nổ. Lần nào tôi cũng làm cơ bản như thế này. Thời hạn của mọi lời mời đều được gia hạn ngay lập tức và trở nên hợp lý hơn, đôi khi lên đến vài tuần.

Tôi muốn nhấn mạnh để không bị hiểu lầm ở đây. Tôi không có ý nói là cứ để im lặng cho lời mời phát nổ hết hạn và tự cho rằng mọi chuyện sẽ ổn và họ vẫn sẽ thuê bạn. Họ sẽ không làm vậy. Để lời mời phát nổ trở thành vũ khí đáng tin cậy, công ty phải đáng tin cậy trong việc thực thi các lời mời này. Ý tôi là hãy chỉ ra rõ ràng rằng đây là vấn đề khi họ đưa ra lời mời.

Đừng để công ty bắt nạt bạn phải từ bỏ quyền đàm phán.

Tư duy đàm phán

Trước khi thực sự đi vào đàm phán qua lại, tôi muốn xác định tư duy cần có của một người đàm phán. Tư duy đàm phán này không chỉ áp dụng cho cách bạn thực hiện cuộc đối thoại đàm phán mà còn áp dụng cho cách bạn nhìn nhận công ty.

Đừng rơi vào cái bẫy đánh giá công ty chỉ trên một chiều. Nghĩa là đừng đánh giá công ty chỉ dựa trên lương, cổ phần hay danh tiếng. Đây là những khía cạnh quan trọng, nhưng sự phù hợp văn hóa, thách thức công việc, tiềm năng học hỏi, lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, chất lượng cuộc sống, tiềm năng phát triển và hạnh phúc tổng thể cũng cần được xem xét. Không ai có thể nói khía cạnh nào chắc chắn quan trọng hơn khía cạnh nào. Việc ai đó nói với bạn “Chỉ chọn nơi bạn nghĩ mình sẽ hạnh phúc nhất” cũng đơn giản hóa vấn đề như nói “Chỉ chọn nơi trả nhiều tiền nhất”. Thực tế là tất cả các khía cạnh này đều quan trọng, và quyết định của bạn nên cân nhắc nhiều chiều.

Khi bạn khám phá các công ty khác nhau, hãy cởi mở đón nhận những bất ngờ.

Quan trọng không kém là phải hiểu rằng các công ty cũng không coi trọng các khía cạnh mà bạn cho là quan trọng giống nhau. Nghĩa là, các công ty khác nhau thực sự đang tìm kiếm những người có kỹ năng khác nhau. Ở một số công ty, giá trị của bạn sẽ thấp hơn. Ngay cả trong các công ty cùng ngành cũng vậy, đặc biệt nếu bạn có kỹ năng chuyên môn.

Càng nói chuyện với nhiều công ty, bạn càng có nhiều khả năng tìm được công ty đánh giá cao giá trị của bạn hơn các công ty khác. Khả năng cao là tại đây bạn sẽ đàm phán được lời mời hời nhất. Bạn có thể ngạc nhiên khi biết đó thực sự là công ty nào.

Hãy cởi mở, và nhớ rằng tìm việc là quá trình hai chiều.

Trong quá trình này, một trong những điều giá trị nhất bạn có thể làm cho bản thân là thực sự cố gắng hiểu suy nghĩ của nhà tuyển dụng và động lực của họ. Hiểu đối phương là cực kỳ quan trọng trong đàm phán. Chúng ta sẽ đi sâu vào vấn đề này trong bài viết tiếp theo.

Nhưng điều quan trọng nhất tôi muốn nhấn mạnh là: Hãy tò mò về công ty.

Cố gắng hiểu tại sao nhà tuyển dụng lại nghĩ như vậy, đồng cảm với họ, quan tâm đến những gì họ muốn, và giúp họ cố gắng đạt được điều đó. Áp dụng tư duy này sẽ giúp bạn trở thành nhà đàm phán mạnh mẽ hơn, và kết quả là bạn sẽ trở thành nhân viên và thành viên nhóm tốt hơn.

Được rồi. Đó là những gì chúng ta sẽ làm hôm nay. Trong bài viết tiếp theo, tôi sẽ giới thiệu 5 quy tắc cuối cùng của đàm phán. Tôi cũng sẽ giới thiệu quy trình đàm phán qua lại thực tế, cách yêu cầu những gì bạn muốn, cách tăng giá trị lời mời, và cách loại bỏ các mánh khóe mà công ty cố gắng sử dụng với bạn. Còn nhiều nội dung về lý thuyết đàm phán nữa, và tôi sẽ thảo luận thực sự sâu sắc.

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ! Và theo dõi tôi trên Twitter

Bạn có thể xem bài viết thứ hai tại đây

Bản dịch bài viết thứ hai: Làm thế nào để không phá hỏng cuộc đàm phán lời mời của bạn

Haseeb